Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) vừa đưa ra quyết định mang tính bước ngoặt khi nâng lãi suất chính sách lên 1%, mức cao nhất trong vòng 31 năm. Động thái này không chỉ đánh dấu sự thay đổi lớn trong chính sách tiền tệ của Nhật Bản mà còn thu hút sự chú ý của giới đầu tư toàn cầu, bởi đây là nền kinh tế từng duy trì lãi suất siêu thấp trong nhiều thập kỷ.
Quyết định của ngân hàng trung ương được đưa ra trong bối cảnh lạm phát tiếp tục duy trì ở mức cao, giá năng lượng tăng mạnh và đồng yên suy yếu kéo dài. Các chuyên gia nhận định đây là tín hiệu cho thấy Nhật Bản đang bước vào một giai đoạn điều hành kinh tế hoàn toàn khác so với thời kỳ hậu khủng hoảng kéo dài trước đó.
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản chấm dứt kỷ nguyên lãi suất cực thấp
Trong nhiều năm, BOJ là một trong số ít ngân hàng trung ương trên thế giới duy trì chính sách tiền tệ siêu nới lỏng nhằm kích thích tăng trưởng và chống giảm phát. Lãi suất thấp giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận vốn, đồng thời thúc đẩy tiêu dùng trong nước.
Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế đã thay đổi đáng kể trong hai năm gần đây. Áp lực lạm phát xuất hiện rõ nét hơn khi giá hàng hóa nhập khẩu tăng mạnh, đặc biệt là năng lượng và thực phẩm. Đồng yên mất giá cũng khiến chi phí nhập khẩu leo thang, tạo thêm áp lực lên người tiêu dùng và doanh nghiệp.
Việc nâng lãi suất lên 1% cho thấy ngân hàng trung ương Nhật Bản đang chuyển trọng tâm sang kiểm soát lạm phát thay vì tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng bằng chính sách tiền rẻ như trước.
Những nguyên nhân khiến ngân hàng trung ương phải hành động
Một trong những yếu tố quan trọng nhất thúc đẩy BOJ nâng lãi suất là đà tăng của lạm phát trong nền kinh tế. Dữ liệu gần đây cho thấy giá bán buôn tại Nhật Bản tăng hơn 6% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong khoảng ba năm. Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển phần chi phí đầu vào tăng thêm sang giá bán sản phẩm, khiến áp lực giá lan rộng ra nhiều lĩnh vực.
Ngoài ra, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đã khiến giá dầu và năng lượng biến động mạnh. Nhật Bản là quốc gia phụ thuộc đáng kể vào nguồn năng lượng nhập khẩu nên những biến động này ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và sinh hoạt. Trước tình hình đó, ngân hàng trung ương buộc phải sử dụng công cụ lãi suất nhằm kiềm chế lạm phát và ổn định kỳ vọng của thị trường.
BOJ vẫn thận trọng với các đợt tăng lãi suất tiếp theo
Mặc dù quyết định nâng lãi suất đã được thị trường dự báo từ trước, giới đầu tư đặc biệt quan tâm đến định hướng chính sách trong thời gian tới. Các tín hiệu từ BOJ cho thấy ngân hàng trung ương vẫn để ngỏ khả năng tiếp tục tăng lãi suất nếu lạm phát duy trì ở mức cao. Tuy nhiên, cơ quan này không muốn phát đi thông điệp quá cứng rắn nhằm tránh gây áp lực lên tăng trưởng kinh tế.
Nhật Bản hiện vẫn đối mặt với nhiều thách thức như tốc độ già hóa dân số, nhu cầu tiêu dùng chưa thực sự bứt phá và môi trường kinh tế toàn cầu nhiều bất ổn. Vì vậy, BOJ được cho là sẽ lựa chọn cách tiếp cận từng bước thay vì tăng lãi suất quá nhanh như nhiều ngân hàng trung ương phương Tây đã thực hiện trong giai đoạn 2022–2024.
Thị trường kỳ vọng lãi suất còn tiếp tục tăng
Theo khảo sát của các tổ chức tài chính quốc tế, phần lớn chuyên gia dự báo BOJ sẽ tiếp tục nâng lãi suất lên khoảng 1,25% vào cuối năm 2026. Một số dự báo lạc quan hơn cho rằng lãi suất có thể đạt 1,5% trong năm 2027 nếu lạm phát tiếp tục duy trì trên mục tiêu của ngân hàng trung ương.
Điều này đồng nghĩa chi phí vay vốn tại Nhật Bản có thể tăng lên trong những năm tới. Các doanh nghiệp, hộ gia đình và nhà đầu tư sẽ phải thích nghi với môi trường lãi suất cao hơn sau thời gian dài hưởng lợi từ nguồn vốn giá rẻ.
Tác động đối với kinh tế Nhật Bản và thị trường toàn cầu
Quyết định của ngân hàng trung ương Nhật Bản không chỉ ảnh hưởng trong nước mà còn tác động tới thị trường tài chính quốc tế.
Nhật Bản là một trong những nền kinh tế lớn nhất thế giới, đồng thời là nguồn cung vốn quan trọng cho nhiều thị trường toàn cầu. Khi lãi suất tăng, dòng tiền của các nhà đầu tư Nhật Bản có thể thay đổi, ảnh hưởng tới thị trường trái phiếu, chứng khoán và ngoại hối tại nhiều quốc gia.
Đồng yên cũng được kỳ vọng sẽ nhận được sự hỗ trợ từ chính sách lãi suất cao hơn. Nếu đồng tiền này phục hồi, áp lực nhập khẩu lạm phát đối với nền kinh tế Nhật Bản có thể giảm bớt trong thời gian tới.
Kết luận
Việc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản nâng lãi suất lên 1% là cột mốc quan trọng đối với nền kinh tế lớn thứ tư thế giới. Sau nhiều năm duy trì chính sách tiền tệ siêu nới lỏng, ngân hàng trung ương đang cho thấy quyết tâm kiểm soát lạm phát và đưa chính sách tiền tệ trở về trạng thái bình thường hơn.
Dù vẫn giữ thái độ thận trọng, BOJ nhiều khả năng sẽ tiếp tục điều chỉnh lãi suất trong tương lai nếu áp lực giá cả chưa hạ nhiệt. Điều này khiến các quyết định tiếp theo của ngân hàng trung ương Nhật Bản trở thành tâm điểm theo dõi của giới đầu tư và các thị trường tài chính toàn cầu trong những tháng tới.