Các phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) đã trải qua vài giờ căng thẳng khi NASA kích hoạt quy trình ứng phó khẩn cấp do phát hiện tình trạng rò rỉ không khí tại mô-đun Zvezda thuộc phân đoạn Nga. Sự cố buộc một số thành viên phi hành đoàn phải chuẩn bị sẵn sàng sơ tán trong trường hợp áp suất trên trạm tiếp tục suy giảm.
Mặc dù cảnh báo đã được dỡ bỏ sau đó, sự việc một lần nữa cho thấy những thách thức kỹ thuật mà ISS đang đối mặt khi công trình này đã hoạt động trên quỹ đạo suốt hơn hai thập kỷ.
Sự cố rò rỉ khí khiến NASA phát lệnh khẩn cấp
Ngày 5/6, NASA ghi nhận tốc độ thất thoát không khí tại khu vực mô-đun Zvezda tăng lên đáng kể. Theo các kỹ sư theo dõi hệ thống, lượng không khí bị rò rỉ đã tăng gấp đôi so với mức thông thường, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường sống của phi hành đoàn.
Để đảm bảo an toàn, NASA yêu cầu các thành viên phi hành đoàn thuộc sứ mệnh Crew Dragon di chuyển vào tàu vũ trụ đang neo đậu tại ISS. Họ được yêu cầu mặc sẵn bộ đồ không gian và chuẩn bị cho khả năng rời trạm nếu tình hình trở nên nghiêm trọng. Đây là quy trình an toàn tiêu chuẩn được áp dụng khi xuất hiện nguy cơ giảm áp suất hoặc mất khả năng duy trì môi trường sống trên trạm.
Mô-đun Zvezda là điểm nóng kỹ thuật nhiều năm qua
Zvezda là một trong những mô-đun lâu đời nhất của ISS, được phóng lên quỹ đạo từ năm 2000. Trong những năm gần đây, khu vực này liên tục xuất hiện các vết nứt nhỏ và tình trạng rò rỉ không khí.
Các cơ quan vũ trụ Mỹ và Nga đã nhiều lần phối hợp tiến hành sửa chữa, song chưa thể xác định chính xác nguyên nhân gốc rễ của vấn đề. Một số chuyên gia cho rằng hiện tượng lão hóa vật liệu sau thời gian dài hoạt động trong môi trường không gian khắc nghiệt có thể là nguyên nhân chính.
Theo Roscosmos, các kỹ sư đã phát hiện hai vị trí rò rỉ trong khoang chuyển tiếp của mô-đun. Một điểm đã được bịt kín thành công trong khi điểm còn lại vẫn tiếp tục được theo dõi và đánh giá.
Cảnh báo được hủy sau khi áp suất ổn định
Sau nhiều giờ phân tích dữ liệu từ các cảm biến trên trạm, NASA và Roscosmos xác định mức độ rủi ro chưa đến ngưỡng phải sơ tán phi hành đoàn.
Áp suất bên trong ISS vẫn nằm trong giới hạn vận hành an toàn và không có dấu hiệu cho thấy tình trạng rò rỉ đang tăng nhanh. Vì vậy, lệnh chuẩn bị sơ tán được hủy bỏ và các phi hành gia được phép quay trở lại lịch trình làm việc bình thường. Dù vậy, khu vực bị nghi ngờ rò rỉ vẫn được cách ly để phục vụ công tác kiểm tra chuyên sâu trong thời gian tới.
Tương lai của ISS trước những dấu hiệu xuống cấp
Sự cố mới nhất xuất hiện trong bối cảnh nhiều cơ quan vũ trụ đang đánh giá tuổi thọ còn lại của ISS. Trạm vũ trụ này hiện là phòng thí nghiệm ngoài không gian lớn nhất thế giới và đã tiếp nhận hàng trăm phi hành gia kể từ khi đi vào hoạt động.
NASA dự kiến duy trì ISS đến năm 2030 trước khi chuyển sang mô hình các trạm vũ trụ thương mại do khu vực tư nhân vận hành. Tuy nhiên, các vấn đề kỹ thuật lặp đi lặp lại tại những mô-đun lâu đời như Zvezda cho thấy việc bảo trì và đảm bảo an toàn cho trạm đang ngày càng trở nên phức tạp.
Dù không dẫn tới cuộc sơ tán thực sự, sự cố ngày 5/6 là lời nhắc nhở rằng hoạt động sinh sống và nghiên cứu trên quỹ đạo Trái Đất vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các hệ thống dự phòng và quy trình ứng phó khẩn cấp tiếp tục đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ các phi hành gia đang làm việc cách mặt đất hơn 400 km.