Các ngân hàng lớn tại Phố Wall đang chủ động thúc đẩy Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đưa ra các cam kết mang tính dài hạn nhằm đảm bảo những thay đổi trong cơ chế giám sát ngân hàng hiện nay không dễ bị đảo ngược trong tương lai. Động thái này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tiến hành cuộc cải tổ sâu rộng nhất đối với hệ thống giám sát ngân hàng kể từ sau khủng hoảng tài chính 2008.
Theo các nguồn tin am hiểu nội bộ, các tổ chức tài chính đang tìm cách “khóa chặt” các lợi ích mà họ cho rằng đang đạt được từ việc nới lỏng các quy định giám sát, đồng thời giảm khả năng các chính quyền Dân chủ sau này có thể đảo ngược chính sách.
Cải tổ lớn trong hệ thống giám sát ngân hàng của Fed
Một trong những thay đổi quan trọng nhất là việc thu hẹp đáng kể vai trò của công cụ giám sát “matters requiring attention” (MRAs – Các vấn đề cần chú ý). Đây là cơ chế lâu nay được các thanh tra ngân hàng sử dụng để yêu cầu các tổ chức tín dụng khắc phục các điểm yếu trong quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ.
Trong hệ thống cũ, MRAs có thể dẫn đến các biện pháp xử phạt nghiêm khắc nếu ngân hàng không khắc phục kịp thời. Tuy nhiên, dưới định hướng cải cách mới, Fed đang hạn chế sử dụng MRAs và chuyển sang một cơ chế mềm hơn gọi là “observations” (ghi nhận) – vốn từng bị loại bỏ từ năm 2013.
Sự thay đổi này được xem là bước điều chỉnh lớn trong triết lý giám sát, chuyển từ cách tiếp cận mang tính cưỡng chế sang mô hình linh hoạt hơn, tập trung vào rủi ro trọng yếu thay vì các lỗi nhỏ trong vận hành.
Ngân hàng muốn “khóa chặt” lợi ích cải cách
Theo các nguồn tin, các ngân hàng không chỉ hài lòng với thay đổi hiện tại mà còn chủ động vận động Fed đưa ra hướng dẫn pháp lý rõ ràng hơn về cơ chế mới. Mối quan tâm lớn nhất của họ nằm ở tính “mơ hồ pháp lý” của hệ thống ghi nhận. Dù không mang tính ràng buộc, cơ chế này chưa được định nghĩa rõ ràng về cách thức xử lý nếu ngân hàng không tuân thủ.
Các ngân hàng lo ngại rằng trong tương lai, các lãnh đạo Fed thuộc phe Dân chủ có thể sử dụng chính sự mơ hồ này để nâng cấp các ghi nhận chưa được xử lý thành MRAs, qua đó tái áp dụng các biện pháp giám sát chặt chẽ hơn. Do đó, họ đang yêu cầu Fed đưa ra cam kết bằng văn bản rằng các thanh tra sẽ không tự động nâng cấp các vấn đề được ghi nhận thành MRAs, trừ khi có thay đổi rõ ràng về bản chất vấn đề.
Vai trò của Michelle Bowman và định hướng giám sát mới
Phó Chủ tịch Fed phụ trách giám sát, Michelle Bowman, là người dẫn dắt quá trình thay đổi này. Theo các chuyên gia, bà đang tìm cách điều chỉnh lại “cán cân quyền lực” giữa cơ quan giám sát và ban điều hành ngân hàng, theo hướng giảm mức độ can thiệp trực tiếp vào hoạt động của các tổ chức tín dụng.
Tuy nhiên, quan điểm chính thức của bà Bowman là cơ quan giám sát trước đây đã quá tập trung vào những lỗi nhỏ mang tính kỹ thuật, thay vì tập trung vào rủi ro hệ thống có tác động lớn hơn. Vì vậy, mục tiêu cải cách là nâng cao hiệu quả giám sát chứ không phải làm suy yếu hệ thống kiểm soát.
Nguy cơ chính trị hóa chính sách giám sát ngân hàng
Một điểm đáng chú ý trong diễn biến này là lo ngại về việc chính sách giám sát ngân hàng của Fed ngày càng bị “chính trị hóa”. Các chuyên gia nhận định rằng việc các ngân hàng cố gắng “thiết kế khả năng chống đảo ngược” cho thấy họ không chỉ quan tâm đến quy định hiện tại, mà còn dự đoán sự thay đổi chính trị trong tương lai.
Điều này phản ánh một thực tế quan trọng: chính sách giám sát tài chính tại Mỹ không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn chịu ảnh hưởng mạnh từ chu kỳ chính trị và định hướng của các chính quyền kế tiếp.
Fed sẽ điều chỉnh khung “observations” để tăng minh bạch
Theo nguồn tin, Fed đang có kế hoạch sửa đổi tài liệu công khai từ năm 2013 liên quan đến cơ chế ghi nhận. Mục tiêu là làm rõ hơn cách thức vận hành và mối quan hệ giữa các vấn đề được ghi nhận và cần chú ý, qua đó giảm bớt sự mơ hồ trong thực thi. Tuy vậy, mức độ cụ thể của các cam kết mà Fed sẽ đưa ra vẫn chưa được xác định rõ, và đây vẫn là một phần trong quá trình thảo luận nội bộ giữa cơ quan quản lý và các ngân hàng lớn.