Khu vực phía đông Philippines và gần Biển Đông đang trở thành tâm điểm chú ý của giới khí tượng châu Á khi một áp thấp nhiệt đới mới đã nhanh chóng mạnh lên thành bão chỉ sau thời gian ngắn hình thành. Diễn biến này không chỉ làm dấy lên lo ngại về thời tiết cực đoan trong khu vực mà còn khiến cơ quan khí tượng Philippines phát đi cảnh báo về khả năng El Nino có thể quay trở lại trong những tháng cuối năm 2026.
Theo Cơ quan Khí quyển, Địa vật lý và Thiên văn Philippines (PAGASA), vùng áp thấp hình thành trên Tây Bắc Thái Bình Dương vào cuối tháng 5 đã gặp điều kiện thuận lợi để phát triển mạnh. Nhiệt độ mặt nước biển cao bất thường cùng độ ẩm lớn trong khí quyển là những yếu tố thúc đẩy hệ thống này gia tăng cường độ nhanh chóng.
Áp thấp nhiệt đới tăng cấp thành bão chỉ trong thời gian ngắn
Ban đầu, hệ thống thời tiết này được ghi nhận là áp thấp nhiệt đới nằm ở phía đông Philippines, cách khá xa Biển Đông. Theo dữ liệu từ Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA), vùng xoáy có sức gió mạnh cấp 7, giật cấp 9 và di chuyển chủ yếu theo hướng tây bắc.
Tuy nhiên, chỉ sau khoảng một ngày, áp thấp nhiệt đới đã chính thức mạnh lên thành bão nhiệt đới. Một số cơ quan dự báo quốc tế nhận định cơn bão này vẫn còn khả năng tiếp tục tăng cường độ khi di chuyển trên vùng biển ấm của Tây Bắc Thái Bình Dương.
Dù hình thành gần Biển Đông, các mô hình dự báo hiện tại cho thấy xác suất bão đi trực tiếp vào Biển Đông không quá cao. Kịch bản được nhiều trung tâm khí tượng nghiêng về là cơn bão sẽ di chuyển theo hướng bắc hoặc đông bắc sau khi áp sát khu vực phía bắc Philippines. Điều này giúp giảm nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp tới đất liền Việt Nam, nhưng hoàn lưu của bão vẫn đủ khả năng làm biến đổi đáng kể hình thái thời tiết tại khu vực Đông Nam Á.
Việt Nam có thể chịu tác động gián tiếp
Theo phân tích từ các chuyên gia khí tượng Việt Nam, dù bão chưa có dấu hiệu tiến thẳng vào Biển Đông, nhưng hệ thống này đang góp phần kích hoạt gió mùa tây nam hoạt động mạnh hơn. Đây là nguyên nhân khiến Nam Bộ và Tây Nguyên nhiều khả năng bước vào đợt mưa diện rộng từ cuối tháng 5 sang đầu tháng 6. Những cơn mưa lớn xuất hiện vào chiều và tối có thể đi kèm giông mạnh, sét, gió giật và nguy cơ ngập úng cục bộ tại các đô thị lớn.
TP.HCM cùng nhiều tỉnh miền Đông Nam Bộ thời gian gần đây liên tục ghi nhận kiểu thời tiết đặc trưng của giai đoạn chuyển mùa: ban ngày nắng nóng gay gắt, nhiệt độ vượt 35 độ C nhưng chiều tối lại xuất hiện mưa dông mạnh.
Sự đối lập nhiệt độ giữa các thời điểm trong ngày tạo điều kiện cho đối lưu phát triển mạnh, làm tăng nguy cơ xảy ra hiện tượng thời tiết cực đoan như lốc xoáy cục bộ hoặc mưa đá. Ngoài Nam Bộ, vùng biển phía đông Philippines cũng đang chịu ảnh hưởng bởi sóng lớn và gió mạnh. PAGASA đã khuyến cáo tàu cá nhỏ hạn chế ra khơi trong thời gian bão hoạt động mạnh.
PAGASA cảnh báo nguy cơ El Nino quay trở lại
Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong các báo cáo khí tượng gần đây là cảnh báo của PAGASA về khả năng El Nino có thể tái xuất trong giai đoạn cuối năm 2026 đến đầu năm 2027. Theo cơ quan này, nhiệt độ mặt nước biển tại nhiều khu vực trên Thái Bình Dương đang có xu hướng tăng trở lại sau thời gian trung tính. Đây là tín hiệu cho thấy chu kỳ El Nino có thể dần hình thành nếu xu hướng nóng lên tiếp tục kéo dài trong các tháng tới.
El Nino là hiện tượng nóng lên bất thường của vùng biển xích đạo Thái Bình Dương, thường gây xáo trộn mạnh đến thời tiết toàn cầu. Tại Đông Nam Á, El Nino thường kéo theo nắng nóng kéo dài, thiếu hụt lượng mưa và nguy cơ hạn hán nghiêm trọng.
Trong khi đó, quá trình chuyển tiếp giữa La Nina và El Nino cũng khiến thời tiết trở nên thất thường hơn, làm gia tăng các hiện tượng cực đoan như bão mạnh, mưa lớn cục bộ hoặc các đợt nắng nóng bất thường. Nhiều chuyên gia cho rằng năm 2026 có thể là giai đoạn thời tiết chuyển trạng thái khá phức tạp, đặc biệt trong bối cảnh nhiệt độ đại dương toàn cầu liên tục lập kỷ lục mới do tác động của biến đổi khí hậu.
Mùa bão 2026 được dự báo nhiều biến động
Các cơ quan khí tượng quốc tế nhận định mùa bão năm 2026 trên Tây Bắc Thái Bình Dương và Biển Đông có thể xuất hiện những cơn bão mạnh hơn trung bình nhiều năm. Nguyên nhân đến từ nhiệt độ nước biển cao, độ ẩm khí quyển lớn và sự biến động của các hình thái khí hậu quy mô toàn cầu.
Đối với Việt Nam, dù cơn bão hiện tại chưa phải mối đe dọa trực tiếp, nhưng việc xuất hiện sớm của các xoáy thuận nhiệt đới gần Biển Đông cho thấy mùa mưa bão năm nay có thể đến với cường độ phức tạp hơn dự kiến.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân tại khu vực ven biển, ngư dân hoạt động trên biển và các địa phương thường xuyên xảy ra ngập úng nên theo dõi sát các bản tin dự báo thời tiết trong những ngày tới. Đặc biệt, trong giai đoạn giao mùa hiện nay, nguy cơ xuất hiện mưa lớn cục bộ, giông sét và gió giật mạnh vẫn đang ở mức cao tại nhiều tỉnh thành phía Nam.